Dünyanın ve Türkiye’nin ortalama en sıcak ve en soğuk bölgesi.

11.12.2013 – Gelen sorular üzerine : dünyanın sıcak veya soğuk olmasının nedeni? Aynen ateşe yakın olanın ısındığı, uzak olanında üşüdüğü gibi. Dünyamızın ve bizim ateşimiz, Güneştir. Dünya Güneşe yakınlaştığı zaman ısınır-ız, uzaklaştığı zaman soğur-uz. Bu ise mevsimlerin oluşmasına sebep olur. Bu, yazabileceğim en basit açıklama şeklidir. dünyanın en soğuk yeri hangi bölgededir. Aşağıda belirttiğim  bilimsel tespitlere göre Güney Kutup bölgesi, Kuzey Kutup bölgesinden daha soğuktur.

sibirya ya yağan turuncu karın sebebi ise:  O bölgede olan veya O bölgeyi etkisi altına alan Kimyasal üretim yapan bir fabrikanın  isteyerek veya istemeyerek  dışarıya bıraktığı toz boya veya benzeri bir karışımdan dolayıdır. 2014 – Ocak ayı içerisinde, Sibirya ya yağan turuncu karın sebebini öğrenmek için epey araştırma yaptım. İlk yazdığım kişisel yorumum yerinde idi. Genel bilgi ise; Bu turuncu karın sebebi, kimyasal üretim yapan bir fabrikanın isteyerek veya istemeyerek atmosfere bıraktığı gaz artıklardan meydana gelmişti. Rusya Meteoroloji yetkilileri tarafından açıklandığı şekle göre, Rusya sınırları içerisinde, kast edilen cinste bir olay olmamış. Bu kimyasal gazın ise Kazakistan, Çin veya Japonya da oluştuğu ve Sibirya üzerine doğru esen rüzğarlar tarafından getirildiği, kar ile toprağa düştüğü şeklindedir.———

Dünyanın sürekli ve ortalama  en sıcak yerleşim yeriEtiyopya’nın Dallol bölgesidir. Bu yerin 12 ay / 365 güne (kış mevsimi dahil) tekabül eden sıcaklık ortalaması : + 34.4 ‘C dir. Bu yerleşim yerinde 3 ay / 92 güne tekabül eden  yaz mevsiminin sıcaklık ortalaması ise : + 47 ‘C  dir.  Bu güne kadar tespit edilen dünyanın en sıcak derecesi ve yeri ise Libya,  El Aziziye yerleşim bölgesidir. 1922 yılı Eylül ayında vuku bulan sıcaklığın  + 57.7 ‘C olduğu kayıtlara geçirilmiştir.  Kaynak: BBC

Dikkatinizi çekerim: Ekvator ve/veya bölgesini en sıcak yer olarak algılar ve biliriz. Lakin oralarda’da sıcaklıkla beraber ısınan akarsu ve göllerde ki suyun buharlaşması ile, çok geniş bir alanı kaplamış olan bol bitki çeşitliliğinin sebep olduğu nem’den  dolayı, sıcaklık derecesi düşmektedir. Diğer bir anlatım ile bitki çokluğu ile meydana gelen bitki örtü tabakasından dolayı toprak, ısınamıyor. Ekvator kuşağına göre daha kuzeyde ve soğuk bölgede bulunan Libya’nın -ekvatora göre- bitkisiz bu şehrinde tespit edilen sıcaklığın en büyük etkeni ise; Çöl ve Kum‘dur. Bu sıcaklık, sadece O güne ait anlık / günlük sıcaklıktır. Devamlı sıcak olan bir yer ve oluşum, değildir.

( Bu güne kadar (11.12.2013)  Dünyanın en soğuk yeri olarak  1983 yılında tespit edilen, – 89.2 ’C ile Güney Kutup Antarktika kıtasında  bulunan ve Rus’lara ait araştırma üssü olarak kullanılan Vostok bölgesi diye biliyorduk. Son bilgiye göre , Vostok un ‘papucu’ dama atılmış durumda. )

Bilgi paylaşımında üyesi olduğum NASA’ nın,  9 Aralık 2013 Pazartesi tarihli paylaşımına göre:  Yüksek çözünürlükte, termal kızılötesi sensörlü cihazlara sahip Landsat 8 uydusu ile uzaydan, ABD Jeoloji Araştırma bölümü görevlilerinin Antarktika da, 32 yıldır karadan yaptıkları araştırma tespit sonuçlarına göre Dünyanın en soğuk olan bölgesi, yine aynı kıta ama değişik bir bölgesi . - 93.2 ‘C (136 F) ile  Doğu Antarktika yaylasıdır. Daha önceleri de belirttiğim gibi bu nokta ve kıtada sadece araştırma amaçlı çalışan kişiler vardır. – 93.2 ‘C daimi olmayıp, 10 Ağustos 2010 tarihinde tespit edilmiştir. Kaynak: NASA

Dünyada insanların sürekli olarak yaşadığı ve dünyanın en soğuk olduğu ülke ve şehri ise Rusya nın  Sibirya bölgesi Kuzey Buz Denizine yakın ve  iç kesiminde olan Verkhoyansk rakım:130 mt olup, 1888 yılı Ocak ayı tesbiti:  - 67,9 ‘C. Pasifik Okyanusuna yakın  bölgede olan   Ojmyakon (Oimekon) Köyü rakım: 730 mt. Bu yerleşim yerinde ise; 1924 yılında - 71.2 ‘C ve 1933 yılında – 69.8 ‘C tespit edilmiş. Kaynak: Rus Bilimler Akademisi meteoroloji istasyon kayıtları.

Nasa tarafından Sibirya bölgesinde bulunan bu daimi yerleşimli Ojmyakon  köyünde tepit edilip yayınlanan bilgiye göre en soğuk derece ise; (90 F)  - 67.8 ‘C dir. Kaynak: NASA)

Dünyanın en soğuk yeri sadece kutuplar değildir. Mesela; ABD nin Utah Eyaletinin Panguitch yerleşim yeri ki, Meksika bölgesine yakındır ve 6 Aralık 2013 gününe ait soğuk hava derecesi (günlük), - 45 ‘C olmuş.

Kendi çapımda, 24 Kasım 2013 ile 23 Ocak 2014 tarihleri arasında ve Rus RTG Tv kanalı üzerinden özellikle, Sibirya soğuklarını ≈  50 gün boyunca not ettim. Bu günlere ait en soğuk yer Yakutsk şehri ve ortalaması – 32 ‘C olmuştur. 23 Ocak tarihinden sonra ise RTG kanalı, paralı  yayına geçince, takip edemedim.

Türkiye de 1993 yılı Ağustos ayında Mardin / Kocatepe‘de tespit edilen bir anlık / günlük en yüksek sıcaklık ise + 48.8 ‘C dir. Anlık en soğuk yer ise; 1990 yılı Ocak ayına ait  44.4 ‘C ile Van / Çaldıran bölgemizdir. Tekrarlayayım,  aynı yerleşim yerleri yine en fazlası ile sıcak veya soğuk olmaya devam eden yerlerdir. Kaynak: BBC

Türkiye de yaz mevsimlerinin GENELİNDE geriye dönük bir kaç yıla tekabül eden  sıcaklık ortalamaları, Batı’dan – Doğu Anadolu Bölgesine  doğru +28 ‘C  ile  +15 ‘C  arasında değişmektedir. Ayrıca;

Akdeniz Bölgesi batıda, Güneydoğu Anadolu  bölgesi doğuda olmasına rağmen,  sadece yaz mevsimi sıcaklık ortalamalarında  bu iki bölgemizde 26 ‘C olup, birbirine yakındır. Bu iki bölgemizin, yaz ve kış mevsiminde oluşan sıcaklıkların birbirine yakın olmasının hatta ve hatta, Güney Doğu Anadolu bölgemizin sıcaklık yönünden, Ak Deniz bölgesi ile yarışmasının bana göre iki önemli nedeni var:

AToros Dağları; Güney Doğu Anadolu bölgemiz ile Doğu Anadolu bölgemiz arasında doğal bir sınır vazifesini görmekte ve Doğu bölgelerimizin soğuklarını kesmektedir. (Ak Deniz bölgesinin ortalama rakımı 389 mt.)

 B -  744 mt yükseklik ortalamasına sahip ve karasal iç bölgede olmasına rağmen; G. Doğu Anadolu bölgemiz in güneyinde, özellikle Suriye ile arasında dağ, yok. Dolayısı ile Suriye, Orta Doğu ve Arabistan ülkelerinden gelen (Libya gibi)  sıcak kum ve çöl rüzğarlarının etkisi ile  bu bölgemizde sıcaklık, artmaktadır. Bu etkenlik ise Güney Doğu bölgemizin, Akdeniz iklimi ile yarışmasına, olumlu bir etkendir. Şayet, bu bölgemiz ile Suriye  arasında dağ sırası olsa idi, kuzeyde ki karasal soğuk hava ile sıcak çöl havasının karma etkisi hissedilecek, sıcaklık kısmen düşecek idi.

Doğu Anadolu bölgesinin  geriye dönük yıllarında oluşan, 365 şer günlük 4 mevsimden oluşan  en soğuk ile en  sıcak aylarının  toplamlarının ortalaması, + 15 ‘C ye tekabül etmektedir. Yani bu günümüzden geriye dönük, onlarca senelik yaz mevsimlerinin sıcaklık ortalaması,- aynı senelere tekabül eden kış mevsimlerinin soğukluk ortalamasından,  + 15 ’C daha fazladır.  Bu bölgemizin rakım ortalaması: 1403 mt’ dir.

Rakımdan başka, Doğu Anadolu bölgemizin daha soğuk olmasına etken olan, özellikle Kafkas Dağları bölgesinden ve  Kuzey /  Kuzeydoğu yönünden esen  kuru – ayaz  Sibirya (poyraz) rüzgarlarıdır. Bu bölgemiz dağları, Toroslar veya Karadeniz dağları gibi  bir bütün olmayıp, her yöne bakan ve uzun olmayan, parçalı dağ gurupları ile doludur. Haliyle rakımın fazla ve parçalı dağların çok olduğu yerlerde ki arazi şeklide, engebeli bir durum arz eder. Bu nedenlerden ötürü bu bölgemiz, daha soğuktur. Bu arada şunu’da hatırlatmamda fayda var. Bu yüksek rakım içerisinde bulunup,  860 mt lik rakıma sahip Iğdır ilimizde; hem kar yağmakta hemde Akdeniz bitkisi olan pamuk üretimi yapılmaktadır. Ve Iğdır ın  yıllık  12 ay – 365 günlük sıcaklık ortalaması ise, + 11 ‘C ye yakındır.

Rakım ve dağların önemini vurgulamak babından bir örnek daha vereyim.

Bir düğün için gittiğim, yeni öğrendiğim ve gördüğüm İç Anadolu bölgemizde, Eskişehir – (köse) Mihalgazi ilçesi. Buranın merkez nüfusu 1700. Rakımı, yöre insanının anlatımına göre (ki, sanırım Sakarya nehrinin aktığı zemin) 150 – 180 mt. Benim araştırmama göre Kaymakamlık bina çevresi ise ≈ 215 mt. Dört tarafı dağ ve tam orta çukur bölgesinden, Sakarya nehri akmaktadır. 300 – 400 mt yukarısında ise Sakarı kaplıcaları yer almakta.

Bu bölgede; Akdeniz bölgesinde yetişen portakal, mandalina, limon ve muz hariç, zeytin  - pamuk dahil türlü meyve ve bitki yetiştirilmektedir. Nerede ise yerleşim bölgesi kadar plastik seralar araziyi kaplamış durumda. Düğün sahibinin anlatımı ile; bu sene (2014) kış olmadığı için, beş kez mahsül kaldırmış. Bu yerin yıllık sıcaklık  ortalaması ise: + 13 ‘C  - 14.06.2014 Cmrt

Türkiye de  en soğuk (ZEMHERİ) Ocak ayı, en sıcak ise Ağustos ayıdır. Bu bilimsel tespite göre, geçmiş seneler dahil olmak üzere, Ocak ayı içerisinde en soğuk  olan şehirlerimizin başında,  - 15 ‘C ile Ardahan, - 13 ’C ile Ağrı. - 11 ‘C ile Kars ve  - 8 ’C ile Erzurum yer almaktadır. Ardahan’ın  rakımı  1870, Ağrı 1640,  Kars 1768  ve  Erzurum 1890 mt’dir. Bu tespit ve ispata göre sonucu tekrarlamam da, fayda var : Soğuk hava, sadece rakım ile alakalı değildir.

Ak Deniz bölgesinde olan  Adana, geçmiş yılların Ağustos ayı  ortalamalarına  göre en sıcak şehrimizdir. Mersin 2. ve Antalya 3. sıradadır. Ocak ayı sıcaklık ortalamasında ki rakamsal  0.1- 0. 9 hesab  farkı  ile : Adana ve Antalya birbirine yakındır. Ocak ayları ortalamasına göre Mersin, biraz daha soğuktur. Bu üç şehrimizin kışın,  en soğuk hallerinin ortalaması ise: + 5 ‘C ile  + 15 ’C arasındadır.  Bu üç ilin geçmiş yıllardan beri  Ağustos ayı sıcaklık ortalamaları ise, + 22 ‘C ile + 45 ‘C arasında değişmektedir. Rakım olarak  Mersin 6 mt,  Adana  23 mt;  Antalya ise 39 mt. Ak Deniz bölgesinin ortalama rakımı ise,  389 mt dir.

NOT :  Günlük olarak televizyon veya gazetelerde yayınlanan hava raporlarını okur, duyarız. Mesela ben bugün 26 Haziran 2012 perşembe günü  TRT televizyonunda Elazığ şehrimizin sıcaklığının 41,  Antalya nın ise  38 ’C olduğunu okudum ve söylendi. Önemli olan 12 ay – 365 günlük ve geriye dönük uzun yılların ortalamaları dır. Yukarıda belirtilen bilimsel sonuçlar, geriye dönük bir on yıla tekabül eden  gözlenimlerdir.  Kaldı ki, bundan böyle dünyamızı etkileyen sera gazları varlığının artacağını göz önüne alırsak, sıcaklıkların artacağı, soğukların azalacağı unutulmamalıdır. ( 2013 – 2014 Kış mevsiminde, bildik soğuklar olmadı). Bu arada bir şeyi’de hatırlatmadan geçemiyeceğim.

Rakım, iklimi etkileyen bir unsur ise de, O bölgenin dünya üzerinde bulunduğu yer, dört bir yanını kuşatan dağ ve platolar ile, bu dağ ve platoların parçalı veya bir bütün olarak uzayıp gitmesi, dağların  yerleşim yerlerine  olan yakınlık ve uzaklıkları ( mesela Alanya, Antalya ve Manavgat’tan daha sıcaktır), yapay bile olsa gölet ve barajların  az – çok olması, bölgenin  Sibirya soğukları – Arabistan sıcakları gibi  rüzgarların etkisinde kalıp – kalmaması, iklimi olumlu / olumsuz yönde etkilemektedir.

Acizane bir durumumu arz edeceğim. Bu sayfama girip şahsım için; – Bu bilgileri nereden buldu, her şeyi yada bunları bilemez, diye bilirsiniz. Doğru! Her şeyi bilmem imkansız. Geçmiş yıllara dayanan araştırma sonuçlarını, kendi anlatım ve yorumlarımı katmış bile olsam, esas bilgileri nereden aldığımı, belirtmekte yim. İddiamın olduğu yerler var. Yaşım 57. İnanır veya inanmazsınız! Araştırmayı severim. Bir cümle için (şimdi unutulan) onlarca ansiklopediyi, binlerce sayfasını karıştırırım. Bunun haricinde, bazı yerlerini unutmuş bile olsam Dünya haritasını, gözü kapalı  çizerim. Tarih, Coğrafya, Kompozisyon ve Genel Kültürüm, ta Orta okuldan bu tarafa, iddiamın olduğu derslerdir.   Ülkemizin iklim çeşitliliği  hakkında ki  diğer bir açıklamalarım için bakınız :  Türkiye de Yaşadığımız İklim Çeşitliliği ve Etki Alanı  20.12.2010      Mecit  ALBAYRAK

Dünyanın ve Türkiye’nin ortalama en sıcak ve en soğuk bölgesi.” üzerine 8 düşünce

  1. Üzerinde şehir yerleşiminin bulunduğu, kışın dünyanın en soğuk yeri ise rusya’daki yakutsk sehridir. kışın ortalama sıcaklık -35 derecedir, -50 derece normal sıcaklık olarak görülür ve okullar ancak hava -55 dereceye vardığında tatil edilir.

  2. Sayın; mertcangiri@yahoo.com Önce ilgi ve alakanız için teşekkür ederim. Kasım ayı içerisinde sayfama gelen bir yazıya onay vermem neticesinde, sitem karartılmış ve hacklenmişti. Bu bakımdan sayfama gelen bütün yazılara, aynı yerde yayınlanması için direk olarak onay vermeyip, bir müddet aynı yere ve aynı yazıları kendim aktarmak istiyorum. Anlayış ile karşılayacağınızı umarım.
    ———————-

    Üzerinde şehir yerleşiminin bulunduğu, kışın dünyanın en soğuk yeri ise Rusya / Sibirya bölgesindeki Yakutsk şehridir. Kışın ortalama sıcaklık – 35′ C dir. – 50′ C normal sıcaklık olarak görülür. Okullar ancak hava – 55′ C olduğunda tatil edilir.

    • Düşünceniz yanlış. Sibirya soğuk bir bölgedir. Ama orada yetişen ağaçları, uzunluğu ve dayanıklılığından dolayı dünya ülkeleri alıyor. Ağacın olmayışı topraktan, kesimden ve ekilmediğinden ola bilir. Ve Mardin’in rakımı 1083 mt. Sanırım Mardin ve çevresi ‘KUMLU’ toprakla çevrili. Doğru’mudur?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Protected by WP Anti Spam