Dünyanın ve Türkiye’nin ortalama en sıcak en soğuk bölgesi ve Sibirya.

11.2016 – Gelen sorular üzerine : dünyanın sıcak veya soğuk olmasının nedeni? Aynen ateşe yakın olanın ısındığı, uzak olanında üşüdüğü gibi. Dünyamızın ve bizim ateşimiz, Güneştir. Dünya Güneşe yakınlaştığı zaman ısınır-ız, uzaklaştığı zaman soğur-uz. Bu ise mevsimlerin oluşmasına sebep olur. Bu, yazabileceğim en basit açıklama şeklidir. dünyanın EN soğuk yeri hangi bölgededir. Aşağıda belirttiğim  bilimsel tespitlere göre Güney Kutup (GK) bölgesi, Kuzey Kutup (KK) bölgesinden  daha soğuktur. İlaveten (bilimsel açıklama doğrultusunda) GK bölgesi ve merkezi, tamamen kara (toprak) bir tabakadan oluşurken, KK bölge ve merkezi, tamamen deniz ve üstü kalın buz tabakasından oluşmaktadır. ağustos ayında dünyanın yerleşim yeri olarak en soğuk yeri, yine Kuzey yarı küre içerisindeki kıta ve ülkelerdir. Dünya haritasına göz atarsanız,  Ekvatorun güneyindeki Oğlak dönencesi etrafı ve altında bulunan ülke sayısı ve kıta oranı, Kuzey yarı küreye göre daha az ve güneşin güney yarı küreyi yaz ve kışın ısıtma etkisi,  KK göre ısıtması,     daha fazladır.

sibirya  yazın dünyanın en soğuk yeriya yağan turuncu karın sebebi ise:  O bölgede olan veya O bölgeyi etkisi altına alan Kimyasal üretim yapan bir fabrikanın  isteyerek veya istemeyerek  dışarıya bıraktığı toz boya veya benzeri bir karışımdan dolayıdır. 2014 – Ocak ayı içerisinde, Sibirya ya yağan turuncu karın sebebini öğrenmek için epey araştırma yaptım. İlk yazdığım kişisel yorumum yerinde idi. Genel bilgi ise; Bu turuncu karın sebebi, kimyasal üretim yapan bir fabrikanın isteyerek veya istemeyerek atmosfere bıraktığı gaz artıklardan meydana gelmişti. Rusya Meteoroloji yetkilileri tarafından açıklandığı şekle göre, Rusya sınırları içerisinde, kast edilen cinste bir olay olmamış. Bu kimyasal gazın ise Kazakistan, Çin veya Japonya da oluştuğu ve Sibirya üzerine doğru esen rüzğarlar tarafından getirildiği, kar ile toprağa düştüğü şeklindedir.

12.12.2015 – Sibiryanın –en soğuk değil– daimi çok soğuk olmasının nedeni? :  Ön bilgi olarak – Mevsimlerin oluşmasında belirgin etkenlerden biri, güneşin önünden kaçan rüzgarlardır. Sıcak veya soğuk mevsimsel rüzgarlar her hangi bir yere tam olarak ulaşamıyor ise, orada özellikle yaz mevsimi, yetersiz oluşmaktadır. Peki, K.kutup Sibirya bölgesine göre neden daha sıcak? Çünkü; Ekvator kuşağından çıkan her daim sıcak olan bir hava sirkilasyonu ile Meksika körfezi ve İngiltere adası arasında gidip gelen Goldstream sıcak su etkisi, azalsa bile bir engele rastlamadan, deniz üzerinden kutup kıyılarına kadar  ulaşmaktadır. Ama, Sibirya!! Bu şansa sahip değil. Önce şunu bilelim: Bizim üzerinde yaşadığımız Dünyanın kuzey yarı küresi; kuralı gereği ekseninin kayması neticesinde Güneşe en çok yaklaştığı ilk bahar ve yaz mevsiminde bile, Ekvatorun üzerinden Kuzey yarım küre tarafına geçen güneş ve güneş ışınlarının dünyaya EN dik (180′) olarak geldiği kuzey paralel çizgisi; Türkiyenin güneyinde yer alan ≈ Sudan / Mısır ülke arası ve üstüne çıkmıyor. Dünya karasal yüzeyinin büyük bir bölümü, kuzey yarı kürede bulunmakta, güney yarı kürede bulunan kıta ise, yok gibidir. Dolayısı ile kuzey yarı kürede yer alan ülkeler, Güneş ve güneş ışınlarına daha uzak olmasından dolayı, güneş ışınlarını yeterince alamaz iken Ekvator altı Güney yarı küredeki ülkeler -bize göre- Güneşi daha yakından ve fazlası ile görüyor.

Gelen soru üzerine geniş bir araştırma yaptım. Haliyle ben bile bu şekilde yeni bilgiler öğrenmekteyim. Kutuplarda olan kış, dünyanın her yerindeki bilinen kışlardan çok daha fazla soğuk oluyor. En azından sabit bir soğukluk derecesi, 6 ay boyunca devam ediyor. Diğer taraftan dünya küremizde artan sera ısısı, özellikle kutuplarda daha fazlası ile etkin olmaktadır. NASA kaynaklı bir bilgi paylaşımında özellikle G.Kutup bölgesi deniz kenarlarındaki ısı artışının, son 20 yıl içerisinde 7 C’ arttığı belirtiliyor,

Yapılan açıklamaya göre: 1979 – 2013 arası K.Kutup bölgesinde eriyen buz miktarı 35.000 km2, G.Kutupta ise 21.500 km2 dir. Mesela şuan Ocak 2016 18,30 ekranımda kuzey kutup noktasında ki sıcaklığı gösteren bir Rus meteoroloji sitesini inceliyorum. Kuzey kutup – 26,2 C’ görünüyorken evimin balkonundaki  elektronik eczahane ısı göstergesi + 2,7 C’ gösteriyor. Bu şekle göre K. Kutup bölgesi ile şehrimin sıcaklık farkı ≈ 1/11C’ oranına tekabül etmekte, hayret edici bir durum değil mi? Evet, hayret edici dediğim durum açıklandı ve şüpheli not düşmüş olmamda ne kadar haklı olduğum ‘belgelendi’. (NASA kaynaklı Euronews haberi; K. Kutup bölgesi mevsimine göre sıcak geçti.)  Sibirya / Yakutistan  bölgesini gösteren haritada Yakutistan merkez şehri sıcaklığı ise (26.1.2016 salı) — 47 C’   (www.gismeteo.ru/map/559/) görünüyor. Yani Sibirya kışın, K. Kutbundan daha soğuk oluyorken, yazın daha sıcak; Olamıyor

Sibirya’nın sıcak bir hava görmesi mümkün değil. Batısında! Ural Dağları var, olmaz. Doğusundan ise; Güneşin konumundan  ve denizin serin havasından dolayı sıcak havayı; alamıyor. Geriye Sibirya nın güneyi kalıyor. Bu sefer karşımıza Himalaya ve  Pamir yüksek sıra dağları ortaya çıkıyor. Hint Okyanusundan yükselen sıcak rüzgarlar, yüksek dağları aşıncaya kadar içinde olan nemi dağ yamaçlarına bırakırken kendiside ‘buz‘ oluyor. Sibirya ve şehirlerinin rakımları yüksek olmasa bile (aşağıda belirttim), sıcak havayı göremeyen Sibirya, dondurucu soğuklardan kurtulamıyor.

Dünyanın sürekli ve ortalama  en sıcak yerleşim yeriEtiyopya’nın Dallol bölgesidir. Bu yerin 12 ay / 365 güne (kış mevsimi dahil) tekabül eden sıcaklık ortalaması : + 34.4 C’ dir. Bu yerleşim yerinde 3 ay / 92 güne tekabül eden  yaz mevsiminin sıcaklık ortalaması ise: + 47 C’  dir.  Bu güne kadar tespit edilen dünyanın en sıcak derecesi ve yeri ise Libya – El Aziziye yerleşim bölgesidir. 1922 yılı Eylül ayında vuku bulan sıcaklığın  + 57.7 C’ olduğu, kayıtlara geçirilmiştir.  Kaynak: BBC

Güney Afrika Cumhuriyeti Vredendal kasabasında Meteoroloji kayıtlarına göre 27 Ekim 2015 Salı gününe ait en yüksek sıcaklık + 48.4 C’ olmuş. 16 Ekim 1936 tarih ve gününe ait Arjantin – Campo Gallo köyünde tespit edilen en yüksek sıcaklık ise, + 47.3 C’ olmuş. kaynak :  www.gismeteo.ru/news/klimat/16553 -11.2015

Dikkatinizi çekerim: Ekvator bölgesini en sıcak yer olarak biliriz. Lakin oralarda’da sıcaklıkla beraber ısınan akarsu ve göllerde ki suyun buharlaşması ve çok geniş bir alanı kaplamış olan bol bitki çeşitliliğinin sebep olduğu nemden  dolayı sıcaklık derecesi düşmektedir. Diğer bir anlatım ile bitki çeşit ve çokluğu nedeni ile güneş, toprağı ısıtamıyor. Ekvator kuşağına göre daha kuzeyde ve soğuk bölgede bulunan Libya’nın bitkisiz olan bu şehrinde tespit edilen sıcaklığın en büyük etkeni ise; Çöl ve Kum‘dur. Bu sıcaklık, sadece O güne ait anlık / günlük sıcaklıktır. Devamlı sıcak olan bir yer ve oluşum, değildir.

Bilgi paylaşımında üyesi olduğum NASA’ nın,  9 Aralık 2013 Pazartesi tarihli paylaşımına göre:  Yüksek çözünürlükte, termal kızılötesi sensörlü cihazlara sahip Landsat 8 uydusu ile uzaydan, ABD Jeoloji Araştırma bölümü görevlilerinin Antarktika da, 32 yıldır karadan yaptıkları araştırma tespit sonuçlarına göre Dünyanın en soğuk olan bölgesi, – 93.2 C’ (136 F) ile  Doğu Antarktika yaylasıdır. Daha önceleri de belirttiğim gibi bu nokta ve kıtada sadece araştırma amaçlı çalışan kişiler vardır. – 93.2 ‘C daimi olmayıp, 10 Ağustos 2010 tarihinde tespit edilmiştir. Yine NASA bilim adamlarınca yayınlanan 16 Ocak 2015 tarihli bilgi dahilinde: Dünya yüzeyinde salınan sera gazları nedeni ile 2014 yılı, 1880 yılından bu tarafa en sıcak yıl olmuş. Kaynak: NASA  01.2015

Dünyada insanların sürekli olarak yaşadığı ve dünyanın en soğuk olduğu ülke ve şehri ise Rusya nın  Sibirya bölgesi Kuzey Buz Denizine yakın ve  iç kesiminde olan Verkhoyansk rakım:130 mt olup, 1888 yılı Ocak ayı tesbiti:  – 67,9 C’. Pasifik Okyanusuna yakın  bölgede olan Ojmyakon (Oimekon) Köyü rakım: 730 mt. Bu yerleşim yerinde ise; 1924 yılında – 71.2 C’ ve 1933 yılında – 69.8 C’ tespit edilmiş. Kaynak: Rus Bilimler Akademisi meteoroloji istasyon kayıtları.

Ojmyakon köyünde Nasa tarafından tespit erdilen en soğuk derece ise: (90 F)  – 67.8 C’ dir. Kaynak: NASA)

Dünyanın en soğuk yeri sadece kutuplar değildir. Mesela; ABD nin Utah Eyaletinin Panguitch yerleşim yeri ki, Meksika bölgesine yakındır ve 6 Aralık 2013 gününe ait en soğuk hava derecesi (günlük), – 45 C’ olmuş.

Kendi çapımda, 24 Kasım 2013 ile 23 Ocak 2014 tarihleri arasında ve Rus RTG Tv kanalı üzerinden özellikle, Sibirya soğuklarını 50 gün boyunca not ettim. Bu günlere ait en soğuk yer Yakutsk şehri ve ortalaması – 32 C’ olmuştur. 23 Ocak tarihinden sonra ise RTG kanalı, uydu değişikliği yaptığı için, takip edemedim.

Türkiye de 1993 yılı Ağustos ayında Mardin / Kocatepe‘de tespit edilen  bir anlık / günlük en yüksek sıcaklık ise + 48.8C’ dir. Anlık en soğuk yer ise; 1990 yılı Ocak ayına ait  44.4 C’ ile Van / Çaldıran  bölgemizdir.  Kaynak: BBC

Türkiye de yaz mevsimlerinin GENELİNDE geriye dönük bir kaç yıla tekabül eden  sıcaklık ortalamaları, Batı’dan – Doğu Anadolu Bölgesine doğru +28 C’  ile  +15 C’  arasında değişmektedir. Ayrıca;

Akdeniz Bölgesi batıda, Güneydoğu Anadolu  bölgesi doğuda olmasına rağmen bu iki bölgemizin yaz mevsimi sıcaklık ortalamaları 26 C’ olup, birbirine yakındır. Bu iki bölgemizin, yaz ve kış mevsiminde oluşan sıcaklıkların birbirine yakın olmasının hatta ve hatta, Güney Doğu Anadolu bölgemizin sıcaklık yönünden, Ak Deniz bölgesi ile yarışmasının bana göre iki önemli nedeni var:

AToros Dağları; Güney Doğu Anadolu ile Doğu Anadolu bölgemiz arasında doğal bir sınır vazifesini görmekte, Doğu bölgemizin soğuklarını   kesmektedir. Akdeniz bölgesi rakım ortalaması 389 mt

B –  744 mt yükseklik ortalamasına sahip ve karasal iç bölgede olmasına rağmen; G. Doğu Anadolu bölgemiz in güneyinde, özellikle Suriye ile arasında dağ, yok. Dolayısı ile Suriye, Orta Doğu ve Arabistan ülkelerinden gelen (Libya gibi)  sıcak kum ve çöl rüzğarlarının etkisi ile bölgemizin sıcaklıkları, yüksektir. Bu etkenlik ise Güney Doğu bölgemizin, Akdeniz iklimi ile yarışmasına, olumlu bir etkendir.

Doğu Anadolu bölgemizde geriye dönük yıllarda, 365 şer günlük 4 mevsimden oluşan  en soğuk ile en  sıcak aylarının  toplamlarının ortalaması, + 15 C’ ye tekabül etmektedir. Bu bölgemizin rakım ortalaması: 1403 mt’ dir.

Rakımdan başka, Doğu Anadolu bölgemizin daha soğuk olmasının sebebi, özellikle Kafkas Dağları bölgesi Kuzey / Kuzeydoğu yönünden esen  kuru – ayaz  Sibirya (poyraz) rüzgarlarıdır. Bu bölgemiz dağları, Toroslar veya Karadeniz dağları gibi  bir bütün olmayıp, her yöne bakan ve uzun olmayan parçalı dağ gurupları ile doludur. Haliyle rakımın fazla ve parçalı dağların çok olduğu yerlerde ki arazi şeklide, engebeli bir durum arz eder. Bu nedenlerden ötürü bu bölgemiz, daha soğuktur. Bu arada şunu’da hatırlatmamda fayda var. Bu yüksek rakım içerisinde bulunup,  860 mt lik rakıma sahip Iğdır ilimizde; hem kar yağmakta hemde Akdeniz bitkisi olan pamuk üretimi yapılmaktadır. Ve Iğdır ın  geçmiş yıllara ait 12 ay – 365 günlük sıcaklık ortalaması ise, + 15 C’ ye yakındır.

Rakım ve dağların önemini vurgulamak babından bir örnek daha vereyim.

Bir düğün için gittiğim, öğrendiğim ve gördüğüm İç Anadolu bölgemizin  Eskişehir – (köse) Mihalgazi ilçesi. Sakarya nehrinin aktığı zemin 170 mt. Kaymakamlık bina çevresi ise ≈ 215 mt. Dört tarafı dağ ve tam orta çukur bölgesinden, Sakarya nehri akmaktadır. 300 – 400 mt yukarısında ise Sakarı kaplıcaları yer almakta.

Bu bölgede; Akdeniz bölgesinde yetişen portakal, mandalina, limon ve muz hariç zeytin, pamuk, nar dahil türlü meyve ve bitki yetiştirilmektedir.   Nerede ise yerleşim bölgesi kadar plastik seralar, araziyi kaplamış durumda. Düğün sahibinin anlatımı ile; bu sene (2013-4) kışı sert olmadığı için, beş kez mahsül kaldırmış. Bu yerin yıllık sıcaklık  ortalaması ise: + 14 C’  – 14.06.2014 Cmrt

Türkiye de  en soğuk (ZEMHERİ) Aralık/Ocak ayı, en sıcak ise Ağustos ayıdır. Bu bilimsel tespite göre, geçmiş seneler dahil olmak üzere, Ocak ayı içerisinde en soğuk  olan şehirlerimizin başında,  – 15 C’ ile Ardahan, – 13 C’ ile Ağrı. – 11 C’ ile Kars ve  – 8 C’ ile Erzurum yer almaktadır. Ardahan‘ın  rakımı  1870, Ağrı 1640,  Kars 1768  ve  Erzurum 1890 mt’dir.

Ak Deniz bölgesinde ise, geçmiş yıllarda ki Ağustos ayı ortalamasına göre en sıcak şehirlerimiz 1. Adana, 2. Mersin 3. Antalya. Bu şehirlerimiz arasındaki sıcaklık farkları ise:  0.1- 0. 9 arası birbirine yakındır. Bu üç şehrimizin kışın en soğuk hallerinin ortalaması ise: + C’ ile  + 15 C’ arasındadır.  Bu üç ilin geçmiş yıllardan beri  Ağustos ayı sıcaklık  ortalamaları ise, + 22 C’ ile + 45 C’ arasında değişmektedir. Rakım olarak  Mersin 6 mt,  Adana  23 mt;  Antalya ise 39 mt.  Ak Deniz bölgesinin ortalama rakımı ise, 389 mt dir.

NOT :  Günlük olarak televizyon veya gazetelerde yayınlanan hava raporlarını okur, duyarız. Mesela ben bugün 26 Haziran 2012 perşembe günü  TRT televizyonunda Elazığ şehrimizin sıcaklığının 41,  Antalya nın ise  38 C’ olduğunu okudum ve söylendi. Önemli olan 12 ay – 365 günlük ve geriye dönük uzun yılların ortalamaları dır. Yukarıda belirtilen bilimsel sonuçlar, Dünyada ve Türkiye’de bulunan yetkili birimlerin geriye dönük on yıla tekabül eden,  gözlenimleridir.  Kaldı ki, bundan böyle dünyamızı etkileyen sera gazlarının artacağını göz önüne alırsak, sıcaklıkların artacağı, soğukların azalacağı unutulmamalıdır. ( 2013 – 2014 Kış mevsiminde, bildik soğuklar olmadı). Bu arada bir şeyi’de hatırlatmadan geçemiyeceğim.

Rakım, iklimi etkileyen bir unsur ise de, O bölgenin dünya üzerinde bulunduğu yer, dört bir yanını kuşatan dağ ve platolar ile, bu dağ ve platoların parçalı veya bir bütün olarak uzayıp gitmesi, dağların  yerleşim yerlerine  olan yakınlık ve uzaklıkları ile; (mesela sırtını hemen dağa yaslayan Alanya,  Manavgat’tan daha sıcaktır), yapay bile olsa gölet ve barajların  az – çok olması, bölgenin  Sibirya soğukları – Arabistan sıcakları gibi  rüzgarların etkisinde kalıp – kalmaması, iklimi olumlu / olumsuz yönde etkilemektedir. :  Türkiye de Yaşadığımız İklim Çeşitliliği ve Etki Alanı  20.12.2010      Mecit  ALBAYRAK

Dünyanın ve Türkiye’nin ortalama en sıcak en soğuk bölgesi ve Sibirya.” üzerine 9 düşünce

  1. Mecit bey sayfa başındaki düşünceniz tam olarak doğru doğru değil yer kürenin ısınması güneşe olan yakınlık ile çok alakalı değildir. Daha çok güneş ışınlarının atmosfere giriş açısıyla alakalıdır. dünyanın güneşe en yakın olduğu zamanlarda kış mevsimi yaşanan bölgelerde vardır.

  2. 3 Ocak’ta Dünya güneş’e yakın olmasına rağmen Türkiye’de en soğuk günler yaşamamızın nedeni Nedir ??

    Cevap verirmisnz ? Ödevim ama bulamadım yardım ci olursmusnz

    • Sorunuzun cevabı dönenceler ile alakalıdır. Ekvator, Kuzey ve Güney Kutup noktalarına paralel eşit uzaklıkta olduğu kabul edilip, kişilerin veya cisimlerin koordinat olarak nerede olduğunun tespit edilmesine yarayan ve Dünyanın orta noktasını gösteren çizgidir. Dünyamız; 21 Aralık itibari ile güneş ışınlarını dik almaya başlamıştır ama, bu ışınları dik alan coğrafik bölge, Dünyamızı iki parçaya bölen Ekvator çizgisinin 23′ derece 27 ” dakika alt tarafında -güneyinde olan- yine dünyamızı kuşatan ama Güney Kutup noktasına yakın olan OĞLAK DÖNENCESİNE ışınlar dik geliyor. Diğer bir anlatımla, komşunun evinde yanan sobanın sıcaklığının bizim eve faydası olmadığı gibi, YENGEÇ DÖNENCESİNDE olan Türkiye mize faydası olmamaktadır. 21 Mart gününe kadar ülkemiz soğumaya devam edecek olup, bu tarihten sonra ısınmaya başlayıp, 21 Haziranda tam 90 derece konumuna gelen güneş ışınları sayesinde ısınan ülkemiz, 21 Eylül tarihine kadar da sıcaklığını kaybetmeye başlayacak ve bu tarihten sonrada soğumaya başlayacaktır. Verdiğim bu linki araştırırsanız size daha iyi bilgi verecektir. Gerekirse yine bana yazınız. https://www.google.com.tr/search?q=dönenceler&biw=1024&bih=643&tbm=isch&imgil=8ZYABD4SpZFrEM%253A%25

  3. -44 van çaldıran falan hikaye.Ağrı dağında 3 yıl önce kışın bir dağcı ekibi kayboldu.Arama kurtarma çalışmaları süresinde orda bulunan yerel rehberlerden biri hava sıcaklığını -51 derece olarak ölçmüş.Kendisiyle bizzati konuşmuşluğum vardır.

    • İlgi ve hassasiyetinize teşekkür ederim. Van Çaldıran için kayıtlı en soğuk derece belirttiğiniz üzere yukarıda yazılı. Ağrı dağı için tespit edilen – 51’C ise; dağ olduğu için normal. ayrıca bu -51 ‘C tespit edildiği yerde önemli Mesela açık alan, iki dağ arasındaki boğaz, ısı farklılığını ortaya koyar. Benim belirttiğim ısı ölçümleri ise, şehir merkezleri içindir. Tekrar teşekkür ederim.

    • İddia ve bilginize katılıyor ve tersini iddia etmiyorum. Hangi dağ olursa olsun, insanların yaşadığı yerleşim birimlerinden muhakkak ki, daha soğuk olur. Yukarıda belirttiğim gibi, yazımın konusu, yerleşim yerleri ile alakalıdır. Tekrar teşekkür eder, Allahtan sağlık ve afiyet dilerim. Sağlıcakla kalınız.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir