Ocak 2026. Bir önceki yazımda Türkiyede Kamu Kurumlarının Özelleştirilme Nedeni hakkında açıklamalar yapmıştım. Bu yazımda Seydişehir halkı ve Eti Alüminyum işçisinin özelleştirilmeye bakış açılarını yorumlamaya çalışacağım.
Önceki yazımda 24 Ocak 1980 kararları ile fabrikaların satılması kabul edildi diye belirtmiştim. Tüm Türk Halkının ağzına verilip başlarına yapıştırdığı sakız gibi! –Kamu Kurumları Zarar Ediyor lafı ağızlarından eksik ettirilmedi.
Evet; Seydişehir halkı ağızlarına verilen sakız nedeni ile özelleştirmeye alkış tutmuştu. Bana göre bunun, dört sebebi var.
1 – İşçi 1967 yılından 1990 yılına kadar kazandığı tüm parasını Seydişehir halkı ve esnafına veriyordu. Seydişehir esnafı da parasına para, malına mal katıyordu. Fabrika işçisi, çarşı esnafının gözünde, -teşbihte hata olmasın- ”Sağmal İnek” idi.
Nasıl Sağmal inek gibi idi? Ne yazık ki bazı esnaf kesiminin gözünde işçinin zevki için para harcama hakkı yok idi. Onlara göre işçiye bisiklet bile çok, Yürüsün! Kirada oturacağı ev, ona çok bile! Para biriktirmek, ihtiyacı ve zevki için parasını harcamak gibi bir hakkı, olamazdı! Ama çarşı esnafının ise, Allahın emri imiş gibi her şeye hakkı vardı. Her 2-3 senede bir arabasını sıfırlayacak.
Seydişehir de bir evi olacağı gibi Antalya da veya başka yerlerde 1-2 tane yazlığı olmalı! Bunları nereden mi biliyorum? Toplum içinde konuşulanları duyduğum gibi, esnafı savunup, işçiyi kötüleyenlere de, gerekli cevabı verenlerdenim.
1990 yılı ve sonrasında Türkiye AB ayarında çalışıp üretmediği halde çağ atlaTILdı. Böylece Türk halkı ve Seydişehir işçisi çağ atladı. Buna göre İnsan olmanın gereğini ve gerekenlerin hepsine sahip olmaya başladı. Ev, araba, seyahat ile ailesel ve kişisel ihtiyaçlarını şehir dışından da, gidermeye başladı.
Sonrasında Seydişehir dışına çıkmaya başlayan işçi Dışarıda gördüğü çeşit ve fiatlar ile buradaki fiatları karşılaştırdı. Bu sebeple ne kadar fahiş fiata uğradıklarını anladı. Lakin 1985 sonrası Özal hükümetinin aldığı karar sonrası her şey, dolar ile hesaplanma yoluna gidildi.
İşçi mecburen artırdığı parasını dövize yatırmaya başladı. Böylece Alüminyum fabrikasında üretilen süt, kimi çarşı esnafına az akmaya başladı. Bazı ihtiyaçlarını daha ucuza şehir dışından karşılamaya başlayan işçi, esnafın gözünde düşman olarak görünmeye başlandı.
İşçi tamamen haklı mıydı? Haksız olduğu yerlerde vardı. Mesela:
1992-98 yıllarında işe girmiş 3-5 yıllık yeni işçi maaşları, eski işçinin maaşına yetişti. Bu nedenle özellikle bu grup içerisinde bulunan genç arkadaşlarımız, bir anda ummadıkları bir refaha kavuştular.
Nasıl mı? Toplu Sözleşmeler yapılırken eski ve yeni işçilere farklı zamlar verilmeye başlandı. Eski işçi arkadaşlara (mesela) % 15 – 20 Azınlıkta olan ve yeni işe giren arkadaşlarımıza % 50 zam verildi. Böylece tüm işçiye verilen zam ortalaması, %30-40 gibi yüksek gösterildi. Bu nedenle eski işçi az zam aldı. Sonuç olarak Türk ve Seydişehir Halkı kandırıldı.
Ummadıkları bir refaha erişen bazı gençlerin, aşırıya kaçan yeme, içme, ihtiyaçlarını karşılama durumlarında nahoş, vurdum duymaz hareketleri, Seydişehir halkının tepkisini çekti. Lakin buna neden olan maddi güçlerinin yanında alım güçlerini kolaylaştıran etkenler vardı.
Buna göre zaman içerisinde gelişen teknoloji, kolaylaşan üretim, kredi ve rekabete dayanan ticari kolaylıkları unutmayınız. Bazı ihtiyaçlarını daha ucuza şehir dışından karşılamaya başlayan işçi, esnafın gözünde düşman olarak görülmeye başlanıldı.
Ayrıca Seydişehir Eti Alüminyumun Özelleştirilmesi ve diğer Kurum satışlarında tüm Türk halkının işçiye düşman olmasının diğer başlıca sebebi ise:. Hükümetlerin sendikal sözleşmeler sırasında dile getirdiği, halkın kulağına soktuğu bir anlatım şekli vardı. – Emeklilik yaşı geldiği halde emekli olmayıp, hala çalışan, iş yerinde uyuyan işçiler var!
Türk ve Seydişehir halkı geçmişin verdiği bir hırsla bu açıklamalara sahip çıktı. Daha sonra — Emekliliği gelen işçi, emekli olsun. Bizim çocuklarımız çalışsın, denilmeye başlanıldı. Bu konuşmalara sahip çıkan Eyyy Seydişehir (Türk) halkı! Emekli olabilecekken hala çalışan iş yerinde uyuyan sadece işçi ve işçiler mi?
Emekli ola bilecekken hala çalışan iş yerinde uyuyan her meslekten MEMUR YOK MU? Neden aynı terane memur için söylenmiyor! Memurun tecrübelisi gerekli de, işçinin tecrübelisi gerekmiyor mu? Yoksa hep sakızlara mı dolanıyorsunuz?
NOT:. Fabrikada çalışırken tanış olduğum ve 4 C li olarak devlet dairelerinde çalışan arkadaşlarla görüşürdüm. Fabrikada çalışıyor olsalar idi alacakları maaşın yarısına talim eden arkadaşlara sorardım. – Şuan olması gereken hakkınızı verseler, fabrikaya döner misiniz? Hiç biri ben dönerim demedi. Bizler fabrikada iken, ölmüşüz, diyorlardı.
Ne demek istediklerini birazcık aklı olan varsa, düşünsün!
2 – Seydişehir Eti Alüminyumun Özelleştirilmesi zamanında İşçinin, Seydişehir halkının desteğini kaybetmesinde hatası vardı. Ama bu hata kısmen işçinin kendi hatası idi. Dikkatinizi çekerim ‘kısmen’.
Seydişehir’in civar köylerinde yerleşik işçiler var. Özellikle çiftçilikle uğraşan bazı VARDİYALI işçiler, halkın arasında iken utanmadan bazı itiraflarda bulunmuşlar. —Ben gündüz bahçemde çalışır, işe gittiğimde orada uyurum! diyen olmuş. Kendini bilmez, Allah ve kitaptan dem vuran, ahlaksız arkadaşlar mevcut idi. Yalnız Bir anlamda ‘uyumaya’ gelenler var idi! Ama nasıl?
Dışarıdaki kişi, fabrikada çalışan işçinin ne iş yaptığını bilemez. O kişi, işçinin söylediğini bilir. Haklılar da. Kamu iş yerlerinde çalışan kişiler, yapacağı işe ve çalışacağı tezgahın kadrosuna göre işe alınır. Her işçi, kadrosunda çalıştırılır ve kendi işinden sorumludur. Her hangi bir şahsın işinde olduğu gibi, kamu işçisine Gel burada çalış, Git orada çalış diyemezsiniz. Diyecek olan teknisyen ya da Mühendis, o işçi arkadaşın isteği karşısında, yazılı bir kağıt verip her türlü sorumluluğu üstlenmek durumundadır.
Yazılı kağıdı veremediği an, git başka yerde çalış deme hakkına sahip değildir. Şayet işçi ALLAH; KİTAP, VATAN diye gider ve başına bir iş gelirse, O zaman TEK SUÇLU İŞÇİ olur. Adı üstünde devlet ve devlet dairesi, kamu iş yeridir. Memur içinde böyledir, işçi içinde. Ne yazık ki Türk halkının gözünde, işçinin adı var.!! Bir zamanlar başbakanlık yapmış Tansu Çiller —İşçiye verilen para, PKK’ya gider demişti.
Kamu fabrikalarında çalışan işçilerin kimi 7,5 saat veya bu zamana yakın sürede işinin, tezgahının başından ayrılamaz. Kimileri de 7,5 saat eline iş almaz. Almaz derken, tezgahların veya değişik iş yerleri arasında elinde 1-2 malzeme ile dolaşır durur. Esasında dolaşması bile iş yapmasıdır.
Bu kişilerin ilki seri üretimde çalışırken diğeri, getir-götür bir başkası ise Elektrik ve Makina Bakım işinde çalışmaktadır. Üretimin durduğu yerde, 7,5 saat eline iş almayan veya sabahtan akşama kadar dolaşan kişi, çalışmaya başlar. Düzen bu şekildedir. Efendim “Niye yatacak, vatan, millet adına gitsin yardım etsin! Başka yerde çalışsın! ” demekle, iş olmuyor. (belirttim.)
Şayet işçi kendi isteği veya başındaki yetkilinin sözlü talimatı ile, kadrosu dışında bir iş yapar ve başına bir iş gelirse:. O işçiyi sözlü olarak işe gönderen yetkili Ben gönderdim, DEMEZ. Yanan, işçi olur. Yine iddia ederseniz, O zaman ben size en az 10 şahitli bir iş kazasında KENDİ hikayemi anlatırım.
Hal böyle iken! İşçi kanuni olarak kendi hakkını aramaz ise! yine suçlu; İŞÇİ OLUR. Vesselam. İşçi arkadaşlar arasında iş yerine gerçekten yatmaya gelen kişiler olmuştur. Ama bu kişiler bir elin 10 parmağını geçmez. Ama bir çürük elma, bir kasa elmayı çürütür.
3 – Diğer önemli bir etken. AKP Konya Milletvekili ve Seydişehirli hemşehrimiz Harun Tüfekçi; Seydişehir radyosunda ve çeşitli mahalli yerlerde söylediği ve tekrarladığı; – Eski işçi işten çıka-rıla-cak, onların yerine 5.000 -beşbin- genç işçi alınacak açıklaması, işçiye kin duyan Seydişehir halkının aklını başından almaya yetti, arttı bile. Böylece çalışan Eti Alüminyum işçisi, halkın desteğinden mahrum kaldığı gibi, garezine bile uğradı.
Not: 2016 -17 yılı itibari ile Ce-Ka Eti Alüminyum’da çalışan işçi sayısı: 1200 idi. Kaynak: Seydişehir’in Sesi gazetesi
Kamuda iken çalışanlar ise: 1400 kadrolu işçi + ≈ 700 taşeron işçisi + 400 memur = 2500 kişi ekmek yiyordu. Ya şimdi? 1200 kişi. Gelelim en önemli 4. şıkka.
4 – İşçinin temsilcisi, savunucusu olması gereken! Hak İş’e bağlı Öz Çelik İş sendika‘mız! (Karabük Demir Çelik fabrikalarında olan örneğinde olduğu gibi) Fabrikanın satışı anında kendi menfaatleri yönünde bir pay çıkartma telaşına düştü. Fabrikanın satışında hesaplanmış olan hisselerin, % 14’nü alabilmek için, gayret göstermeye başladı.
Bu gayretleri sırasında sendikal çıkarları, işçi çıkarlarının üstünde sayıldı. % 14‘lük hissenin adı ‘Altın Hisse’ olarak addediliyordu. Hükümet ve/veya fabrikayı satın alan şirket ile yaptıkları pazarlıklar fayda vermedi. Sonunda o ana kadar akıllarından bile geçirmedikleri gerçek görevlerini hatırladılar.
Pazarlıkları olumlu gelişse idi Sendika işçiye dönüp -Oturun oturduğunuz yere, kıpırdayanı mahvederim, diyebilecek durumda olacaktı. Ama sendikadaki hesap, Özelleştirme İdaresinde onay görmeyince; Seydişehir’e gelip sendika’cılık oynamaya başladılar.
Ayrıca, bir önceki yazımın sonunda belirttiğim konuyu burada da vurgulamamda fayda var. Seydişehire bir akşam vakti gelip SADECE genel müdürlük sahası içerisinde konuşan Başbakan RTE’ nı alkışlayan işçinin % 90’nı taşeron firmada çalışıp:
– Fabrika satıldığı zaman kalifiye işçi – usta olacağız, diyen gençlerdi. Bunların haricinde, uzaktan dinleyip – seyredenlerin haricinde, kendi geleceğinin vahametinde olmayan, geleceğini düşünmeyip sırf yaranma telaşında olan ≈ 50 – 100 kadrolu işçi, şak şaklamıştır. Buda böyle biline. Velhasıl;
Kamu iş yerleri, herhangi bir iş yeri değildir. Devlet, çıkarttığı kanunlara bazen ters düşse de, sonuçta istese’de – istemese’de çıkarttığı kanun ve yasalara uymak zorundadır. Dünyanın her yerinde de böyledir. Devletin Başbakanı, Bakanı, Müsteşarı, Müdürü , Şefi, Makina Mühendisi , Teknisyeni aracılığı ile bu sorumluluğu alamıyorsa, işçiyi suçlamanın alemi ve gereği yoktur.
Bu yazdıklarıma bir itirazınız olursa, lütfen YORUM kısmına yazınız. Ben cevabı-nızı- vereceğim. 9 Kasım 2011 ——
17 Haziran 2005 yılında yapılan satışı Danıştay Seydişehir Eti Alüminyum satışını iptal etti. 27 Kasım 2007
24 Mart 2015 tarihli Aydınlık Gazetesi: CHP Antalya Milletvekili Gürkut Acar’ın önergesini yanıtlayan; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız…Bedava verilen barajdan Ce-Ka 3 katrilyon TL kazandı. Seydişehir Eti Alüminyum Fabrikasını çalıştırmak üzere bedelsiz verilen Oymapınar Barajında 2011 – 2014 arası üretilen elektriğin yüzde 86.8’inin piyasaya satdığı ortaya çıktı….. “Oymapınar Barajı, Seydişehir Eti Alüminyum Fabrikası çalıştırılsın diye Cengiz İnşaat’a bedava verilmiştir. diyor.
Bu açıklamadan şu sonuç çıkıyor. Oyma Pınar Hidro Elektrik Barajı, Fabrika çalışsın diye değil! Şirketin nakit para ihtiyacı için verildiğini ortaya koyuyor. Bu kadar açık hukuksuzluğa rağmen, ‘Oyma pınar Barajı geri alınmıyorsa, Cengiz İnşaat’ın cebine O gün için cebine giren yaklaşık 3 katrilyon lira geri alınmıyorsa, burada iktidarın da ortaklığı söz konusudur. Oymapınar Barajı Cengiz İnşaat’a dolaylı olarak da AKP’ye para akıtıyor.” 11.2016 ALBAYRAK
